Ο Αλέκος Φασιανός, με το αναγνωρίσιμο ανθρωποκεντρικό του στυλ, δεν ζωγράφισε «στρατευμένη» πολιτική τέχνη με την παραδοσιακή έννοια, αλλά το έργο του αποτελεί έναν ύμνο στην ελευθερία, τη χαρά της ζωής, την ειρήνη και την ελληνικότητα – αξίες που βρίσκονται στον πυρήνα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και της Δημοκρατίας. Οι φιγούρες του με τα κυματιστά μαλλιά, τα ποδήλατα, τα περιστέρια και τα φτερά έγιναν για εμάς υπέροχες μεταφορές, βοηθώντας μας να προσεγγίσουμε βιωματικά τις έννοιες της Αναρχίας, της Τυραννίας, της Δημοκρατίας και της Ιστορικής Μνήμης στο Νηπιαγωγείο, συνδυάζοντας εικαστικά, λογοτεχνία, θεατρικό παιχνίδι, ιστορικό υλικό και μουσικοκινητική αγωγή.
Αφορμή για το ταξίδι μας στάθηκε το αλληγορικό παραμύθι της Ειρήνης Καμαράτου – Γιαλλούση «Τα βραχιόλια των πουλιών» (εικονογράφηση Α. Φασιανός).
«Τα βραχιόλια των πουλιών»
Πρόκειται για μια τρυφερή και αλληγορική ιστορία με απλά νοήματα που συχνά χρησιμοποιείται για να προσεγγίσει σε παιδιά θέματα όπως η ελευθερία, η δικαιοσύνη και η καταπίεση. Μέσα από τις σελίδες του, τα παιδιά ήρθαν σε πρώτη επαφή με τις γεμάτες κίνηση φιγούρες του ζωγράφου και την έννοια της ελευθερίας, ανοίγοντας τον δρόμο για το βιωματικό μας εργαστήριο.
Διαβάζοντας το παραμύθι και παρατηρώντας τις συμπεριφορές των πουλιών, καταγράψαμε τα χαρακτηριστικά της Αναρχίας, της Τυραννίας και της Δημοκρατίας και δημιουργήσαμε μια ομαδική αφίσα για τη Δημοκρατία, εμπνευσμένη από τη χαρακτηριστική τεχνοτροπία του Φασιανού.
Μουσικοκινητική δράση με αφορμή το παραμύθι χρησιμοποιώντας κλασσική μουσική
-
- Η Αρχή – Το Μπέρδεμα και η Αναρχία (Πριν τους Νόμους): Με το “In the Hall of the Mountain King” (E. Grieg), τα παιδιά-πουλιά πετούν ελεύθερα αλλά μπερδεμένα. Καθώς ο ρυθμός επιταχύνει, κυριαρχεί η σύγχυση και η αναστάτωση, μέχρι που «κουράζονται» από τη φασαρία.
- Η Μέση – Η Τυραννία και ο Φόβος (Η Δικτατορία): Υπό τη μελαγχολική μελωδία του “Κύκνου” (C. Saint-Saëns), τα πουλιά έχουν «δεμένα φτερά». Μαζεύονται στο πάτωμα, στις φωλιές τους σαν μικρές μπαλίτσες, κρύβοντας το πρόσωπό τους, και συζητάμε πώς νιώθει όποιος στερείται την ελευθερία του.
- Η Κορυφαία Στιγμή – Το «Όχι» και η Εξέγερση: Με τα πρώτα δυνατά μοτίβα («ΤΑ-ΤΑ-ΤΑ-ΤΑΜ») της 5ης Συμφωνίας του Beethoven, τα παιδιά σηκώνονται απότομα, ανοίγουν ένα φτερό σε «θέση θάρρους» και φωνάζουν το δικό τους «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία».
- Το Τέλος – Η Ελευθερία και η Δημοκρατία: Με την “Ωδή στη Χαρά” (Beethoven), τα δεσμά σπάνε και τα πουλιά πετούν ελεύθερα
«Μην περάσεις τη γραμμή!»
Στη συνέχεια, διαβάσαμε το βιβλίο «Μην περάσεις τη γραμμή!» (εκδ. Μικρή Σελήνη).
• Δραματοποίηση & Συνεργασία: Βάλαμε ένα σχοινί ως όριο και ορίσαμε ένα παιδί στον ρόλο του στρατηγού, βιώνοντας τον παραλογισμό της αυταρχικής απαγόρευσης. Έπειτα, χωρισμένα σε ομάδες, τα παιδιά έπαιξαν με τα σχοινιά και μετέτρεψαν την άκαμπτη γραμμή σε νέα σχήματα στην παρεούλα (καρδιές, τρίγωνα, κύματα θάλασσας κ.ά.).
Ανάγνωση, Μουσική & Παρέμβαση σε Έργο Τέχνης:
Παρατηρήσαμε τον πίνακα «τοπιον που κειται;». Αναλύσαμε τα χρώματά του, εστιάσαμε στη γραμμή που χωρίζει το έργο, το συγκρίναμε με το παραμύθι και το συνδέσαμε μουσικά με το τραγούδι «Ο Δρόμος» του Μάνου Λοΐζου. Τα παιδιά «παρενέβησαν» εικαστικά στον πίνακα, αποτυπώνοντας πώς θα ήταν ο κόσμος αν περνούσαμε θαρραλέα τη γραμμή: γέμισαν το τοπίο με λουλούδια, μετέτρεψαν τα σύννεφα σε κλαδιά δέντρων με κούνιες και ζωγράφισαν παιδιά να παίζουν ξέγνοιαστα με την μπάλα.
Από την Ομοιομορφία στην Ενσυναίσθηση
• Παρατήρηση & Σύγκριση Έργων: Συγκρίναμε την εικόνα του στρατηγού από το βιβλίο με τον πίνακα του Αλέκου Φασιανού «Οι Στρογγυλοκέφαλοι», εστιάζοντας στην ομοιομορφία των φιγούρων και στη στέρηση της μοναδικότητας.
• Συναισθήματα & Μουσικοκινητική: Ακολούθησε η παρατήρηση του πίνακα «Οι άνθρωποι που περνούν» (Α. Φασιανός). Συζητήσαμε για τα συναισθήματα των ανθρώπων, παρατηρώντας πόσο κοντά βρίσκονται σωματικά, αλλά πόσο αμίλητοι, σκυθρωποί και αποξενωμένοι βαδίζουν στις δουλειές τους, και αποδώσαμε αυτές τις εικόνες μέσα από μουσικοκινητικά παιχνίδια.
Οι Ποδηλάτες της Δημοκρατίας
Αφηγηθήκαμε την ιστορία του νεαρού Αλέκου που ονειρευόταν να πετάξει, με συνοδεία τους πίνακες «Ο Ποδηλάτης» (αρχικά τον κόκκινο ποδηλάτη μόνο του και έπειτα πίνακες με πολλούς ποδηλάτες ενωμένους, που με το πετάλι τους διώχνουν τον φόβο και φέρνουν χρώμα στην πόλη).
Για να βοηθήσω.. η σύνδεση που έκανα τους παραπάνω πίνακες με το Πολυτεχνείο είναι η παρακάτω :
Η «ορμή» και ο άνεμος στα μαλλιά αντιπροσωπεύουν τη νεανική ανάταση, το ελεύθερο πνεύμα και το πάθος των φοιτητών. Είναι η άρνηση να μείνουν στάσιμοι, η ανάγκη τους να «πετάξουν» πάνω από τα δεσμά της δικτατορίας.
Επίσης το ποδήλατο απαιτεί ισορροπία, κίνηση προς τα μπροστά και προσωπική προσπάθεια. Συμβολίζει την πορεία της κοινωνίας προς τη Δημοκρατία. Οι φοιτητές του ’73 «έκαναν πετάλι» κόντρα στον άνεμο για να αλλάξουν την τροχιά της ιστορίας.
Η χρωματική παλέτα του Φασιανού είναι το έντονο κυανό, το καθαρό κόκκινο, η χρυσή ώχρα κλπ.
Τα χρώματά του εκπέμπουν αισιοδοξία και φως. Η Χούντα συνδέεται ιστορικά με το «σκοτάδι», τη λογοκρισία και το γκρίζο. Η έλευση της Δημοκρατίας και ο αγώνας του Πολυτεχνείου ήταν η επιστροφή στο φως, στην πολυχρωμία της ελεύθερης έκφρασης και στην ελληνική ανοιχτοσύνη.
Βιωματικά Παιχνίδια Συνεργασίας:
Μέσα στην τάξη, τα παιδιά χωρίστηκαν σε ζευγάρια και έκαναν «ποδήλατο» με τα πόδια.
Στη συνέχεια, βγήκαμε στην αυλή με μεγάλες ρόδες: σε παρέες τις κυλούσαν, συναντούσαν τους επόμενους και σχημάτιζαν μεγάλες ομάδες. Τα χέρια τους κουράστηκαν και μαύρισαν, μα μέσα από αυτή τη βιωματική εμπειρία κατανόησαν βαθιά πως η Δημοκρατία είναι σαν το ποδήλατο:
θέλει συνεχή αγώνα, κόπο και συνεργασία, γιατί αν σταματήσουμε να κάνουμε πετάλι, θα πέσει!
Εικαστική Δημιουργία:
Γίναμε οι ίδιοι «Ποδηλάτες της Δημοκρατίας», εκτυπώνοντας τα προφίλ των παιδιών σε χρωματιστά χαρτιά και μεταμορφώνοντάς τα με κολάζ σε ποδηλάτες.
Η Σαΐτα-Εφημερίδα & η Διάδοση του Μηνύματος
Παρατηρήσαμε τον πίνακα του Φασιανού με τους φίλους-νομικούς που ενώθηκαν και, κρατώντας τη σαΐτα-εφημερίδα, πάλεψαν για τη Δημοκρατία. Συζητήσαμε για τα μέσα ενημέρωσης, γράψαμε πάνω σε πολύχρωμα χαρτιά (στα χρώματα του Φασιανού) μηνύματα για τη Δημοκρατία, τα φτιάξαμε σαΐτες και τα πετάξαμε «κρυφά» στο διπλανό τμήμα.
Τόσο τους ενωμένους ποδηλάτες όσο και τους νομικούς τούς πλαισιώσαμε μουσικά μαθαίνοντας το τραγούδι «Είμαστε δυο, είμαστε τρεις» (Μίκης Θεοδωράκης).
Δείξαμε πίνακες του ζωγράφου με ανθρώπους και περιστέρια, αναδεικνύοντας πώς το μήνυμα της ελευθερίας ταξίδευε από άνθρωπο σε άνθρωπο, και τα παιδιά προσέθεσαν συννεφάκια ομιλίας στις φιγούρες με δικά τους συνθήματα (π.χ. «Πρέπει να ξεσηκωθούμε!»).
«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. 23.7.1974» & Τα Γεγονότα του Πολυτεχνείου
Παρουσιάσαμε τον πίνακα «Το Αλκατράζ» και την ιστορική αφίσα του Φασιανού «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. 23.7.1974». Συζητήσαμε για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας και τα παιδιά έδωσαν τα δικά τους ζωντανά χρώματα στην ασπρόμαυρη αφίσα, μεταμορφώνοντάς τη σε πίνακα.
Φτάνοντας στις μέρες του Πολυτεχνείου, παρατηρήσαμε αυθεντικές φωτογραφίες, τις αντιπαραβάλαμε με τους πίνακες του Φασιανού και ακούσαμε τα ιστορικά μηνύματα των φοιτητών από το ραδιόφωνο, συνδέοντάς τα με τις «σαΐτες-εφημερίδες» μας.
Στη συνέχεια τα παιδιά ζωγράφισαν ότι τους εντυπωσίασε από τα γεγονότα του Πολυτεχνείου
Το Μνημείο της Μνήμης – «Το Βάζο με τα Λουλούδια» (1980)
Είδαμε το Μνημείο του Πολυτεχνείου και τα γαρίφαλα που καταθέτουμε στη μνήμη των πεσόντων, αναρωτώμενοι «τι έχει δει και τι έχει ακούσει το μνημείο του Μ. Μακρή;»
Για το κλείσιμο όλης της ενασχόλησής μας με τη θεματική του Πολυτεχνείου με αφορμή τον εμβληματικό πίνακα του Αλέκου Φασιανού «Το Βάζο με τα Λουλούδια» (1980), δημιουργήσαμε τη δική μας εικαστική σύνθεση βάφοντας ένα μαύρο κουτί με το βάζο και το χαρακτηριστικό κόκκινο κασκόλ.
Το Χρονοντούλαπο της Μνήμης & Το κόκκινο νήμα της Ιστορίας :
Βάψαμε ένα μαύρο κουτί και ένα μαύρο βάζο και τοποθετήσαμε δίπλα τους το κόκκινο κασκόλ. Συζητήσαμε με τα παιδιά γιατί ο ζωγράφος επέστρεψε στο μαύρο χρώμα λίγα χρόνια μετά τη γιορτή της Δημοκρατίας: το μαύρο κουτί κρύβει την ιστορία, το κρύο και τον φόβο εκείνων των ημερών — μια υπενθύμιση ότι αν ξεχάσουμε τι έγινε στο σκοτάδι, η Δημοκρατία μας θα κρυώσει.
Μέσα σε αυτό το μαύρο κουτί, τα παιδιά τοποθέτησαν τις φωτογραφίες του Πολυτεχνείου, μετατρέποντάς το σε ένα ζωντανό «χρονοντούλαπο της μνήμης», ενώ δίπλα του το κόκκινο κασκόλ αγκάλιασε το βάζο της ιστορίας για να το κρατήσει ζεστό με την αγάπη μας!
Ξεδιπλώνοντας το κόκκινο κασκόλ στην παρεούλα, το μετατρέψαμε σε μια ζωντανή ιστοριογραμμή. Το έντονο κόκκινο χρώμα έγινε το συμβολικό νήμα που μας ενώνει και μας βοήθησε να ταξιδέψουμε πίσω στον χρόνο, ανατρέχοντας στα γεγονότα του Πολυτεχνείου και στα μηνύματα της ελευθερίας και της δημοκρατίας.
Την ημέρα της γιορτής δημιουργήσαμε μια ομαδική αφίσα για το Πολυτεχνείο κα ικατω από αυτήν βάλαμε το δικό μας «μνημείο» του Πολυτεχνείου !
Υπό τους ήχους από «Το Κυκλάμινο» του Μίκη Θεοδωράκη, απλώσαμε το αληθινό κόκκινο κασκόλ στη βάση του έργου μας. Ένα-ένα τα παιδιά ήρθαν , τοποθέτησαν τις φωτογραφίες του Πολυτεχνείου μέσα στο κουτί και γέμισαν το άδειο μαύρο βάζο με κόκκινα γαρίφαλα που είχαν ετοιμάσει, στέλνοντας ένα «ευχαριστώ» στα παιδιά που άνθισαν σαν κυκλάμινα στον βράχο της δικτατορίας.
Τέλος καλέσαμε και τους γονείς να επισκεφθούν την τάξη μας, να θαυμάσουν από κοντά τις δημιουργίες των παιδιών, να ανοίξουν μαζί το χρονοντούλαπο της μνήμης και να καταθέσουν κι αυτοί το δικό τους γαρίφαλο στο μνημείο μας!
300+ μοναδικοί Υπολογισμοί - Calculators ● VresKEP.gr ● Πολίτες & ΚΕΠ
Popi-it.gr Popi-it.gr | Δημιουργίες, κατασκευές, ιδέες, συνταγές, νηπιαγωγείο, εγκυκλοπαίδεια, οικονομία & multimedia








































